आजचे डॉक्टर पूर्वीच्या डॉक्टरांपेक्षा वाईट आहेत का?

हल्लीचे डॉक्टर लुटतात, पैसे काढतात, विनाकारण तपासण्या करतात, एकमेकांना कमिशन देतात वगैरे अश्या अनेक गोष्टी चवीने बोलल्या जातात. आणि मुक्तपणे सर्व डॉक्टर लोकांना शिव्या घातल्या जातात. पूर्वी डॉक्टर लोक सज्जन होते, प्रामाणिक होते असा सूर असतो. खरंतर, वाईट प्रवृत्ती सगळ्याच क्षेत्रात आहेत. आणि मेडिकल क्षेत्र त्याला अपवाद नाही. पण, इतर लोकांपेक्षा म्हणजे पोलिस, वकील, राजकारणी वगैरेपेक्षा डॉक्टरांवर टीका ही समाजात, वर्तमानपत्रात आणि सोशल मीडियावर बऱ्याच जास्त असतात. याचे कारण असे की पूर्वी डॉक्टर आणि पेशंट यांच्यात एक विश्वासाचे नाते होते. पण ८६-८७ साली जेव्हा consumer protection act ( ग्राहक संरक्षण कायदा ) हा डॉक्टरांना लागू झाला, तेव्हापासून पेशंट हा "ग्राहक" आणि डॉक्टर हा " सर्व्हिस provider" ( सेवा देणारा) असा कायदा झाला.  त्यामुळे डॉक्टर लोक थोडेसे घाबरले, सावध झाले. कारण त्यांच्या कडून एखादी छोटीशी चूक (human error) जरी झाली तरी त्याबद्दल त्यांना शिक्षा , दंड वगैरे होऊ शकतो हे कळले. त्यात इंटरनेट मुळे पेशंट जागरूक झाले आणि डॉक्टर्सना प्रश्न विचारू लागले. यात डॉक्टर - पेशंट हे विश्वासाचे नाते संपून गेले.

काही कोर्ट केसेस मध्ये हलगर्जीपणा केलेल्या डॉक्टरांना शिक्षा झाली. काही ठिकाणी रुग्णांना न्यायही मिळाला. यामध्ये, कोर्ट हे केवळ पुरावा बघून निर्णय देत असल्याने, कागदोपत्री काय लिहिले आहे याला जास्त महत्त्व आले. भले एखाद्या डॉक्टरने पेशंट नीट बघू दे किंवा नाही, त्या रुग्णाच्या केस पेपरवर जर सर्व व्यवस्थित डॉक्टरने लिहिले असेल आणि खाली सही केली असेल, तर कोर्ट त्यानुसार, डॉक्टरने पेशंट व्यवस्थित तपासला आहे असा निकाल देते. तेच जर, पेशंट नीट बघितलं असेल, व्यवस्थित योग्य उपचार केले असतील पण, केस पेपरवर जुजबी लिहिले असेल, आणि समजा असा पेशंट योग्य उपचार करूनही दगावला, आणि नातेवाईक कोर्टात गेले तर केस पेपर बघून कोर्ट त्या डॉक्टरला दोषी ठरवते.  यामुळे कागदी पुराव्याला महत्त्व आले.

त्यामुळे प्रत्येक डॉक्टर सावधपणे वागू लागला. आता एक साधे उदाहरण बघा. खोकल्याचा पेशंट आला की पूर्वी डॉक्टर एखादी खोकल्याची बाटली आणि ४ गोळ्या द्यायचे. आज त्या पेशंटचा x ray काढला जातो. का तर डॉक्टरला कमिशन म्हणून नाही तर उद्या पेशंटला टि.बी. निघाला तर हा पेशंट माझी तक्रार करेल की या डॉक्टरने माझा टी.बी. नीट बघितला नाही वगैरे. म्हणून x ray. बरं, आता x ray रिपोर्ट कसा असतो? अगदी स्वच्छ नॉर्मल x ray असला तरी,  तो रिपोर्ट करणारा radiologist पुन्हा सावधपणे रिपोर्ट देतो की - सगळं ठीक आहे x ray मध्ये, पण तरीसुद्धा टी.बी. असू शकतो. थोड्या ब्लड टेस्ट करून बघा. आणि छातीचा स्कॅन केलेला बरा. झालं.. आता असा रिपोर्ट आल्यावर ज्याने x ray साठी पाठवले, त्या डॉक्टरला पुन्हा ब्लड टेस्ट स्कॅन वगैरे करावे लागते. स्कॅन रिपोर्ट करणारा सावधपणे म्हणतो - स्कॅन नॉर्मल आहे पण bronchoscopy करा. असे एकातून एक टेस्ट होत जातात आणि पेशंट चक्रात अडकल्यासारखा टेस्ट मागून टेस्ट करत राहतो. अश्या खोकल्याच्या पेशंटसाठी एखादा जनरल प्रॅक्टीस करणारा डॉक्टर साधे औषधे देऊन बरा करू शकतो. पण त्यासाठी पेशंटचा डॉक्टरवर आणि डॉक्टरचा पेशंटवर विश्वास हवा. आज तो नाही, म्हणून हे सारे होते.

यात पुन्हा,  डॉक्टर व्यवसाय हा एक इंडस्ट्री व्यवसाय गृहीत धरून सर्व टॅक्सेस आणि अटी  या व्यवसायाला असाव्यात असा सरकारने नियम केल्याने, सर्व डॉक्टर्स , अगदी एखादे छोटेसे क्लिनिक किंवा लॅब असली तरी इंडस्ट्री सारखे फायर प्रोटेक्शन, employer agreement, waste disposal, registration वगैरे असे असंख्य फॉर्म्स आणि परवानग्या घ्यायला लागतात. तिथे प्रत्येक सरकारी ऑफिसमध्ये त्यासाठी बराच "खर्च" होतो. या सर्वाची कॉस्ट मग महागड्या टेस्ट, स्कॅन्स यामधून होते. सरकारने खूप 'क्वालिटी कंट्रोल' सिस्टिम्स मेडिकल प्रोफेशनमध्ये आवश्यक केल्या आहेत. त्या गरजेच्या आणि योग्यच आहेत. पण, त्याची वार्षिक मेंटेनन्स कॉस्ट खूप असते. अश्या खूप गोष्टी मेडिकल प्रोफेशन मध्ये गेल्या ३० वर्षात आल्या आहेत. यामुळे कॉस्ट वाढतच चालली आहे. कट प्रॅक्टीस, incentives या गोष्टी पूर्वी सुद्धा होत्या. आता काळानुसार त्याचे प्रमाण आणि व्याप्ती वाढली आहे. आणि stent, औषधे, फार्मा लॉबी ( औषध कंपन्या) या केवळ मेडिकल प्रोफेशन नाही तर सरकार बरोबर सुद्धा डील करत असतात, तेथेही देवाण घेवाण चालू असतेच. फार्मा कंपनीकडून कोणतीही गिफ्ट डॉक्टर्सना देऊ नये असा कायदा आहे. तरीपण काही फरक पडला का? साधे चौकात वाहतुकीचे नियम कोण पाळत नाही आणि चुकून सापडले तर चिरीमिरी पोलिसाला देऊन सुटका होते. असे असताना फार्मा लॉबी काय असल्या कायद्याला पाळणार? प्रत्येक कायद्यातून लूप होल्स बघून गोष्टी केल्या जातात. असा हा मेडिकल व्यवसाय. जसे राजकीय पुढारी, पोलिस यंत्रणा, सरकारी कार्यालये हे व्यवसाय वाईट प्रवृत्तीने बिघडलें आहेत हे समाजाने स्वीकारली आहेत. तसाच हा एक व्यवसाय म्हणून जर समाजाने याकडे बघितले तर मग आजचे डॉक्टर फार वाईट आहेत असे वाटणार नाही. आणि डॉक्टर हाही एक माणूस आहे आणि स्खलनशील आहे , तोही इतरांसारखे चुकू शकतो हे ध्यानात ठेवले तर मग एखाद्या डॉक्टरांच्या चुकीमुळे साऱ्या डॉक्टरांकडे संशयाने बघावे लागणार नाही. काही अपवाद वगळता, अजूनही बऱ्याच प्रमाणात मेडीकल क्षेत्र हे इतर व्यवसाय/क्षेत्रे यांच्यामानाने बरेच प्रामाणिक आणि कार्यक्षम आहे हे नक्की. त्यामुळे, रुग्णांनी, त्याच्या नातेवाईकांनी डॉक्टरांवर मनापासून विश्वास ठेवला तर आजचे डॉक्टरही पूर्वीच्या डॉक्टरांसारखेच गुणी आहेत हे लक्षात येईल. 

कोण डॉक्टर मुद्दामहून रुग्णाला चुकीची औषधे देईल आणि मारेल?? पण , आज अश्या आरोपांच्या केसेस कोर्टात हजारोंनी चालू आहेत. काही अपवाद वगळता या केसेस म्हणजे समाजाचा आणि पेशंटचा डॉक्टर लोकांवरचा संपलेला विश्वास हेच आहे. "आधी कोंबडे का आधी अंडे"  या नियमाने समाज म्हणतो, आधी डॉक्टर नीट वागू देत, वैद्यकीय सेवा योग्य देऊ देत, मग आम्ही डॉक्टरवर विश्वास ठेवतो. दुर्दैवाने, या चक्रातून शेवटी रुग्ण आणि त्याचे कुटुंब त्रास सहन करत राहते. आणि कोर्ट केसेस ची संख्या वाढतच राहते.

- डॉ प्रवीण कुलकर्णी.

पारिजात

सकाळी खिडकीशी बसून मी बाहेर बघतो तेव्हा बाहेरच्या पारिजातकाच्या झाडाखाली सडा असतो. आणि मी बघत असतानाही अधून मधून एखादे फूल अलगद खाली येते. ते इतके सावकाश आणि हलकेच खाली येते की जणू काही एखादी मुलगी paragliding करून हसत हसत मस्त मजेत जमिनीवर उतरत आहे. ही फुले अशी हळुवार तरंगत जातात ते किती सुंदर दिसते. निसर्गाने काय काय करून ठेवले आहे आणि रोज किती सुंदर गोष्टी तो रोजच्या रोज आपल्यासमोर ठेवत असतो... मग ती पारिजतका ची फुले असो, पानांवरून पडणारे दवबिंदू असो नाहीतर सकाळची सूर्योदयाची रंगपंचमी असो. मुक्त हस्ते सौंदर्याची उधळण च. माणूस उगा कुठल्या त्या फेसबुक, इंस्टा वगैरेच्या आभासी दुनियेत वेळ घालवून स्वतः चे अस्तित्व हरवून बसतो. इथे त्याच्या आजूबाजूला सतत...(आजच्या भाषेत बोलायचे तर 24X7) निसर्गाची धमाल चालू असते. त्यात सहभागी होऊन आपणही त्या निसर्गाच्या किमयेत हरवून जावे, हरखून जावे. ते सोडून आपण आपले व्याप वाढवतो आणि त्यासाठी पुन्हा एकातून एक असे नवीन त्रास निर्माण करतो. निर्मिती म्हणजे ही जो निसर्ग रोजच्या रोज नवीन करतो ती. अश्या वेळी माणूस किती खुजा वाटतो निसर्गा समोर.

मला नेहमी अशी पारिजातकाची फुले पडताना असे वाटते की बाहेर जाऊन त्या झाडाखाली आडवे व्हावे आणि तो पडणारा सडा अंगावर घ्यावा. पण तिथे मुंग्या, मुंगळे आणि इतर अगम्य कीटक यांचे एक वेगळेच विश्व कार्यरत असते. माझ्यासारखे आडवे होऊन फुलांचा आस्वाद घ्यावा एवढी कुठे त्यांना फुरसद. ते सर्व भयंकर गडबडीत असतात. इकडून तिकडे तुरुतुरु पळत असतात. त्यांचा ह्या रूटीन मध्ये अचानक हा डोंगराएवढा मानवी देह आला तर फारच गोंधळ. अश्या आगंतुक पाहुण्यावर ही मंडळी थेट हल्ला चढवतात. त्यामुळे मला इच्छा असूनही तो सडा अंगावर घेऊन अनुभवता येत नाही.

तरीपण मी चप्पल घालून बाहेर जातो आणि त्या झाडाखाली उभा राहतो. आजूबाजूच्या मुंग्यांचा अंदाज घेत थोडेफार झाड अलगत हलवतो. काही ओली फुले डोक्यावर , खांद्यावर विसावतात. छान वाटते. मस्त सुगंध दरवळतो. मग मी डोळे मिटतो आणि ते सर्व मनात साठवतो....त्या फुलांचा स्पर्श, तो सुगंध, सकाळची वेळ, मंद वारा.. सारे काही आतमध्ये शोषून घेतो.

हे एवढे सारे मग मला पूर्ण दिवसभर पुरते. दिवसात कधीही काहीही राग, चिडचिड, वैताग झालाच तर मी हे सकाळचे पारिजातकाच्या झाडाखाली उभे राहणे आठवतो आणि क्षणार्धात माझ्या सर्व मनात तो पारिजात व्यापून जातो. हे सारे विलक्षण असते. जादूसारखे असते.

- डॉ प्रवीण कुलकर्णी 

 स्त्री शिक्षण की पुरुष शिक्षण? ( Marathi & English version - scroll down for English version)

महात्मा फुल्यांनी बायकांना शिकवण्यापेक्षा पुरुषांना हे शिकवले असते की "घराच्या प्रत्येक स्त्रीला सन्मानाने कसे वागवावे आणि तिला स्वतंत्र अस्तित्व कसे द्यावे" तर फार बरे झाले असते. मग , आज शिकून सुद्धा बायकांची होणारी संसारातील फरपट आणि समाजात स्त्रियांना अजूनही मिळणारे दुय्यम स्थान ह्या विसंगती कायमच्या हद्दपार झाल्या असत्या. आज सुद्धा शिकलेल्या बायकांना नवऱ्याकडून किंवा कुटुंबातल्या इतरांकडून एक प्रकारचा दुय्यम भाव कायमच दिला जातो. त्यांच्याकडून नोकरी असूनदेखील घराचे सर्व काम करणे अपेक्षित असते. त्याचवेळी नवरोबा मात्र पाय पसरून टीव्ही बघायला किंवा मित्रांबरोबर फिरायला मोकळा असतो. इतकेच काय लग्नाच्या दिवशीच मुलींना त्यांचे नाव बदलावे लागते. मला आठवतेय , दहावीनंतर आम्ही मित्र मैत्रिणी वेगवेगळ्या कॉलेजमध्ये  जाणार होतो. पुन्हा कधी भेटू न भेटू या विचाराने एक सर्वांचे " स्लॅम बुक" केले होते,ज्यात प्रत्येकाने आपले पूर्ण नाव, गाव आवडी - निवडी आणि बरेच काही लिहायचे होते. त्यात माझ्या एका मैत्रिणीने पूर्ण नाव या समोर काय लिहावे? तिने लिहिले - " मी इथे माझे पूर्ण नाव लिहून काय उपयोग ? माझे लग्न झाले की किंवा कुठल्याही मुलीचे लग्न झाले की तिचे पहिले, मधले आणि शेवटचे अशी तिन्ही नावे बदलतात. माझीही बदलतील. मग माझ्या आताच्या पूर्ण नावाला काय अर्थ आहे? त्याचे अस्तित्व माझ्या लग्नात संपणार आहे."  हा होता माझा आयुष्यातला स्त्री अस्तित्व बद्दल पहिला धडा. आता हल्ली निदान बऱ्याच स्त्रिया या पूर्वीच्या नावाबद्दल आणि ते कायम ठेवण्याबाबत आग्रही असतात आणि त्या बाबत थोडेफार त्यांचे ऐकलेही जाते. बायका  शिकून फक्त कमावत्या झाल्या पण त्या पैश्यावर त्यांचा किती हक्क असतो हाही विचार करायला हवा. नोकरीच्या ठिकाणी पुरुष सहकाऱ्यांचे वर्तन हाही एक स्त्रियांसाठी त्रासदायक प्रकार असतो. जोपर्यंत समाजातील सर्व शिक्षित किंवा अशिक्षित पुरुषांचा स्त्रियांकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन आमूलाग्र बदलत नाही, तोपर्यंत स्त्री शिक्षणाने काही मोजक्या बायकांचे भले झाले ही असेल आणि होत राहील. पण समाजाचा, त्यात पुरुष, इतर स्त्रिया, मुले आणि एकूण सामाजिक प्रथा असे सगळेच आले, असा सर्वांचाच बायकांना एक स्वतंत्र अस्तित्व आणि ओळख देण्याचा प्रयत्न केला जात नाही,  तोपर्यत हे स्त्री शिक्षण, बायकांचे स्वातंत्र्य वगैरे नुसती "बोलाचीच कढी आणि बोलाचाच भात" असा प्रकार आहे. स्त्रियांनी सुद्धा स्वतः चे नवऱ्याशिवाय, कुटुंबाशिवाय काय अस्तित्व आहे याचा शोध घ्यायला हवा. जेव्हा स्त्रिला, समाजात आदराचे स्थान असेल किंवा मिळेल, तेव्हा मग हे स्त्री शोषण, बलात्कार, कामाच्या ठिकाणी होणारा त्रास ह्या गोष्टी कमी होईल. त्यामुळे हे मोफत मुलींचे शिक्षण वगैरे घोषणा द्यायला छान आहे पण मुख्य प्राथमिक शाळेपासून मुलांचे आणि पुढे कॉलेज मध्ये सुद्धा नियमित दर् वर्षी स्त्रियांचा कसा मान राखावा , कसा त्यांचा आदर करावा, कसे बोलावे/वागावे याचे मूलभूत शिक्षण पुरुषांना देणे आवश्यक आहे. अगदी बायकांकडे कसे बघावे इथून शिकवणे आज गरजेचे आहे. थोडक्यात, आता स्त्री शिक्षणापेक्षा पुरुष शिक्षणाकडे जास्त लक्ष देणे गरजेचे आहे असे मला वाटते.

-------------------------------------------------------------------

" Women's education or men's education?

Mahatma Phule dedicated his whole life for women education and empowerment. It would have been better if he also would have taught men about how to respect every woman in their homes and how to give them independence. However, this issue has been ignored. Even today, despite women being educated, they are treated as second position to men in family. Even educated women often have to do traditional gender roles, expected to do all the household work alongside their jobs. But, the husband catagory simply relaxes in sofa watching TV or hanging out with friends. To start ,on the day of their wedding, girls' names are changed . I remember, after the tenth grade, we were all going to different colleges. So, we thought that we all friends may not again meet together. So, we started a "slam book" where everyone wrote their full name, address, hobbies and many other things. In it, one of the girl from our friend circle wrote- "What's the use of writing my full name here? Whether it's my or any girl's marriage, their first, middle, and last names change. Mine will change too. Then, what's the meaning of my current full name? Its existence will end with my marriage. Same is true for my address" That was the first lesson of my life regarding women's independence and their freedom. They don't have even freedom to keep their own name. Though, nowadays, many women want to retain their maiden names and they are given freedom about that too. Women are earning well now, but do they have right over their earnings ? Can they spend their hard earned money as per their wish ? I doubt. In the workplace, the behavior of male colleagues is also  irritating for some women. Until perspective of all educated or uneducated men towards women changes significantly, women's education will continue to benefit some women, but it will still not give women respect and true freedom in society. Society as a whole has failed to give women an independent existence and recognition. These " women's education", " women's independence" etc, are just words to discuss in groups or in programs on channels . Women themselves need to understand what is their existence beyond their husbands, beyond their families. When women have a place of respect in society or when they achieve it, then violence against women, rapes, molestation at workplace will decrease. "Free education for girls" is a good announcement as a political slogan, but it is essential to teach men basic education from primary school onwards, how to behave decently with girls/women, how to respect them, and how to communicate with them. Even how to look at a girl/woman needs to be taught to all men. In short, now it is necessary to pay more attention to men's education than women's education, in my opinion." 

माझी सकाळ

 

सकाळी उठल्यावर किती पक्ष्यांचा चिवचिवाट चालू आहे. इतका की एकावेळी अनेक जण बोलत आहेत. एखाद्या छोट्या लग्नाच्या हॉलमध्ये लोक खूप बोलत असताना एक गजबजाट असतो तसे वाटले. पण तो गजबजाट कानाला त्रासदायक वाटतो. पण हा चिवचिवाट ऐकायला गोड आहे. मध्येच दूरवर भारद्वाज पक्षाचे घुमणे चालू आहे. बाजूला कोकिळेच्या कूहू कुहू वाजत आहे. निसर्गाचा हा पहाटे पहाटे सुरू असलेला ऑर्केस्ट्रा ऐकला की असे वाटते की या सर्व सृष्टीचा निर्माता येत आहे त्या सूर्यनारायण राजाच्या स्वागताचे हेच संगीत आहे. या संगीताच्या पार्श्वभूमीवर अंधार जाऊन हळूहळू प्रकाश येत आहे. हे सारे एखाद्या चमत्कारापेक्षा कमी नाही. आता हळूहळू पक्ष्यांचे आवाज कमी होऊ लागले आहेत. अधून मधूनच एखाद्या पक्ष्याची लकेर ऐकू येते. मग कोकिळा, भारद्वाज यांचा पखरव, पुन्हा थोडा मंद चिवचिवाट. हे जणू चर्चेचे प्रचंड गुऱ्हाळ झाल्यानंतर आता एकमत होऊन शेवटचा मीटिंगचा सारांश आणि निर्णय सांगितल्यासारखे वाटते. अजून थोड्या वेळाने प्रकाश अजून आल्यावर तर एकदम सारे शांत, जणू आता सर्व मंडळी आपापल्या नेहमीच्या पोटापाण्याच्या कामाला निघून गेली असावी. उगाच मध्येच एक चिमणी कुठेतरी थोडी चिवचिव करते, मधून कोकिळा आहेच. या सर्व बहुदा घरचे काम करत बसणाऱ्या गृहिणी असाव्यात ज्या कुठे झाड सोडून जात नसाव्यात आणि आसपासच भटकत, संसारासाठी, घरट्याची मरम्मत करता करता चार शब्द बोलत असाव्यात. गल्लीतल्या वर्षानुवर्षांच्या कुत्र्यांच्या शत्रुत्वाला मग तोंड फुटले. एकामागोमाग एक भुंकू लागले. किती वेळ अगदी धाप लागेपर्यंत ही कुत्री न थांबता काय कारणाने भुंकत राहतात हे एक न उलगडलेले निसर्गाचे कोडे आहे. तरी सकाळी थोडा वेळच ही भूंकाभुंकी चालते. सकाळच्या पक्ष्यांच्या मधुर संगीतानंतर हे भुंकणे अगदीच विसंगत वाटते. पण पक्षिमंडळीना बहुदा याची सवय असावी. कारण या कुत्र्यांच्या भुंकण्याने क्षणभरच चिवचिव थांबते आणि पुन्हा चालू होते. बहुदा ही कुत्री काय कधीच सुधारणार नाहीत असा विचार करून पक्षी आपला नेहमीचा चिवचिवाट चालूच ठेवतात. आता आंब्याच्या झाडावरून खारींची चुक् चुक् अश्या एकमेकांना हाका मारणे चालू झाले. ५-६ खारींचे एक कुटुंबच राहते आहे आमच्या आंब्याच्या झाडावर. त्या खारींच्या आवाजातच चिवचिव चालूच आहे. पक्षी लोकांत बहुदा खार या जमातीकडे ' उडू न शकणारी झाडावरची एक प्रजाती ' अश्या करुण भावनेने बघत असावेत. कारण खारींच्या हाकांनी पक्षी विश्वाच्या आवाजात काहीही फरक पडत नाही. त्यांच्या गप्पा चालूच आहेत. 

या अश्या वातावरणात मी हळूहळू उठतो. हे असे हळूहळू उठणे हे सुद्धा फार छान आहे. जणू काही दिवसात एक एक पाऊल टाकत शांतपणे मी त्याला सामोरं जात आहे. काही गडबड नाही पळापळी नाही. सूर्य उगवतो तसा मी रोज उगवतो असे मी गमतीने म्हणत असतो. माझे हे असे सावकाश उठून खिडकीत पक्षांचे आवाज ऐकणे हा रोजचा सोहळा असतो. आता मी पुन्हा कान लावून ऐकतो आहे की कुणी आहे का पक्षी अजून बडबड करणारा. पण आता सारे शांत झाले आहे. सगळीच पक्षी मंडळी आता कामाला लागलेली दिसतात. नाईलाजाने, मलाही आता उठून माझ्या कामासाठी गेले पाहिजे. नाराज होऊन मी उठतो आणि आवरायला घेतो.

समाप्त.

(This is fiction work, not reality)

Tourism: A contrarian view

 Tourism is all gimmick I feel. It's a FOMO type feeling that tour operators give to us. When we see big ads in newspapers about different tour packages and reviews of people (who had done tours with these tour agents), you feel that you should also go for those fancy destinations.

They(tour companies/agents) say travel makes you learn new culture, new food, you meet new people/friends. May be, may not be. Nobody gets a real good friend on tour...may be few exceptions. Most people eat same food as their home food during the tour except occasional local food eating. I doubt the kind of tourism most people do today, there is hardly any learning of new culture. Then, tour companies say - "You become a wiser person when you travel." This is one more myth that is marketed by travel companies. One can be a wise person even by sitting at home in long meditations on daily basis. It's not that you must travel to become a wise person. Our previous generation used to visit their own relatives during summer & Diwali vacations. And that was all they used to travel as a change of routine. No flights or no five star hotels and no promises of "mind blowing sight seeing". Still they did well as far as wisdom is concerned.

One may argue that at that time, facilities were not available.These hotels, roads, flights & overall tourism industry, all were not developed. Then, that means now all these flights, hotels & tourism are created.A need is created for masses and classes. And, so we all people must spend money to fullfill our this "need" which is created by the tourism industry. So, basically, tourism is a consumable item. Like how different gazettes, clothes and so many different items are thrown at us by these online marketing & selling companies, on similar lines, the tourism industry promote us tours. And, like all those items, we need to think twice that whether I really should spend lacs of money and buy a tour once or twice a year? Am I buying it because everyone goes to tour so I must go? All my friends & relatives enjoy tours, so I must also enjoy those tours?. (One may prefer & enjoy trekking/solo trip/ some other form of relaxation. That's a different way of tourism.)

Generally speaking, we tend to get tired of these so called "tours" done through travel companies. 7-10 days of travel, sightseeing and making ticks to all planned sightseeing. After coming back from tour, we feel depressed to join back to our work. On top of it, there is huge pending work in front of us. All these work makes us more tired within a week of working. And we start thinking, was that tour really worth??

May be we should do small 2-3 days trips to local places where we have very short travel time, no running around for sightseeing and genius relaxation with friends/relatives ( if you are staying with them). A simple twice a day walk around in those places will be refreshing for us. We can't even do that at our native place due to busy schedules.

So, dear friends , let's try some old generation style relaxation tours with our local nearby place, stay at friend's or relative's place. Have a long debate or chitchat with them. Let our children know their children in person & not only on insta or Facebook. Let's talk in person with them in stead of what's app. Let's be more human and less of consumer.

 

WANT TO BE A GOOD DOCTOR?

DEVELOP THESE ESSENTIAL SKILLS-

1. EXCELLENT COMMUNICATION SKILLS- for a doctor, having a good communication skill is essential. You must be able to listen to whole long story of patient who is telling you his complaints during your interaction with him/her. After hearing all that story, you have to make sense of it, for you to diagnose his medical condition, then you still must talk with him in a soft gentle tone & language. And, after all things are sorted out about him, as a doctor you have to tell him his illness, it’s causes, it’s necessary investigations, it’s treatment options and it's timeline about getting cured or not. Converting complex medical terms & diseases in a simplified understandable terms is an essential skill for a doctor. You will be a favorite doctor to all patients permanently, if you talk more than patient during your visit time with patient. Patients always want to listen to his doctor/his advice/his feeling about patient's illness/his insight about patient as a whole. No person will get these things in Google search of medical conditions. So, a great communication skill is a "MUST SKILL" to become a good doctor. How do you develop that? Read books on it, practice it, take a course on it, whatever it takes to develop it, do it.

2. LIFELONG LEARNING: Medical field is changing every day. Every week you get a new study or update about a new drug or a new update in treatment guidelines. Imagine, your patient asks you about a new drug or treatment option and you are absolutely unaware of it. How you will answer your patient? Imagine, you treat a patient with a drug and he is better but still not cured fully and he goes to your colleague and gets cured with latest new treatment, then you will be seen as "to old style practicing doctor" who is just practicing on his old knowledge. So, bottom line is keep reading, keep updating yourself about latest knowledge and research. How do you do it? Get subscription of top journal/website which provides these things. Attend national/international conferences of your specialty and keep updating.

3. ONLINE PRESENCE AND SERVICE- In today's era of digital world, it’s impossible that your skills and expertise will be known to lot of patients without your digital presence. People are so busy that they don't want to waste their time in your waiting room. They want online consultation/online opinions/online prescriptions. Develop your online customers via your websites/online lectures/blogs. Give free lectures online about your specialty, give free advice for your patients for second or third visit as a complimentary benefit & so on...There are infinite ways to develop your digital presence. And you will also know, through your feedback form & through your digital platform what your patients want or what general public wants from a doctor.

4. GIVE TIME TO PATIENTS- Today's most valuable & scarce thing is TIME. Everyone is busy. You are busy, your patient is busy. So give adequate time to your patient. Most of the patients' complain that their doctor is very busy and gives very little time to them. That’s the main reason why patients change their doctors. Off course, you need to give results, no doubt, but “giving time to patients’ is the very niche segment in doctors’ profession. This "giving time" is going to be very important in today’s era. So, give time to patient. Listen to him. Other than his illness related complaints, listen to his complaints about his lifestyle, his concerns. You may find cause & remedy to his illness in his faulty lifestyle.

Writing as a hobby?

     Writing is a full time job. It can't be a hobby or a side business thing. You need to regularly sit and write. Get it down on paper. Overcome the writer's block. Keep writing lot of non sense. Keep editing. Keep refining. And then after lot of hardwork, you may deliver an article worth sending...forget about getting accepted and then getting published. And whether it's worth reading or likable to readers is a all together different game. One who is in a other working profession can't do this much commitment or efforts after doing his own professional work. Seems tough.

      Unfortunately, writing as a hobby has limited space. You only write for your own sake. Offcourse that's not a small thing. Some writers do claim that when they were writing for just for the joy of writing, those were the best days of their lives. Writing with deadlines kills lot of creativity. Writing for columns around fixed subject is also a lot of hardwork and less of fun and satisfaction. Professional writers do feel these drawbacks, but the facts that getting wide recognition, readers feedback & getting lot of writing makes them to overlook that.

When one writes as a hobby, it's pure fun. No restriction of subject or language. You just allow the flow of words smoothly on the paper.. straight from the heart or brain or mind.. whatever it may be dominating at that moment. Sometimes it's great to read, while other times it's pathetic also. But most are mediocre type. But that doesn't bother much to the writer inside you. He is just having joyful moments everytime he gets an opportunity to express himself. He doesn't care about the readers... Forget readers...he is not even concerned about whether anyone will read his creation or not. He just dances on the paper with his creativity. May be it's not readable for the world outside, but he has his own world filled with pure joy and happiness. And that's a fair deal to continue writing as a hobby. Isn't it?